ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ!

24 Μαΐ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ!

Ένας από τους βασικούς στόχους της όψιμης εφηβείας είναι ο ρεαλιστικός επαγγελματικός προσανατολισμός (απαραίτητος για το νέο λύκειο), δηλαδή η συνειδητή επιλογή επαγγέλματος που θα ασκήσει ο έφηβος με βάση το σύνολο των προσωπικών του χαρακτηριστικών και την αγορά εργασίας. Σύμφωνα με το νεό σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση που θα ισχύσει το 2019-2020, τον ερχόμενο Οκτώβρη οι μαθητές της Γ λυκείου θα κληθούν να συμπληρώσουν το πρώτο μηχανογραφικό απ’το οποίο θα προκύψουν τα Τμήματα Ελεύθερης Πρόσβασης(ΤΕΠ). Τον Ιούλιο του 2020 θα δηλώσουν το δεύτερο και οριστικό μηχανογραφικό. Ενώ όμως για κάποιους νέους η επιλογή επαγγέλματος και σπουδών είναι φυσική εξέλιξη, γιατί το όνειρό τους, το πάθος τους και οι ικανότητές τους είναι έκδηλες και αποτελούν αδιαπραγμάτευτο στόχο ζωής, για κάποιους άλλους είναι δαιδαλώδης.

Ποιοι έφηβοι χρειάζονται επαγγελματικό προσανατολισμό                          

Οι κατηγορίες παιδιών που χρειάζονται επαγγελματικό προσανατολισμό είναι τρεις: Πρώτον οι έφηβοι που δεν έχουν ιδέα με τι θέλουν να ασχοληθούν επαγγελματικά. Δεύτερον οι έφηβοι που δε γνωρίζουν τις κλίσεις και τις ικανότητές τους. Τρίτον οι μαθητές που γνωρίζουν το πάθος τους και τα ενδιαφέροντά τους, αλλά αυτό το επάγγελμα είναι κορεσμένο (όπως τα καλλιτεχνικά) και βρίσκονται σε αδιέξοδο.

Σε αυτές τις περιπτώσεις συνήθως οι έφηβοι επιλέγουν το είδος λυκείου και τις σπουδές που θα ακολουθήσουν, ανάλογα με το τι επέλεξαν και οι φίλοι τους. Αυτή η κατάσταση είναι αναμενόμενη λόγω της πίεσης που ασκούν οι συνομήλικοι και η γνώμη τους στoυς εφήβους(peer preesure). Ένα άλλο μέρος των εφήβων επιλέγει τις σχολές και τα επαγγέλματα που προτείνουν οι γονείς του, γιατί αναμφισβήτητα είναι μεγαλύτεροι, έχουν εμπειρίες και κατέχουν την κηδεμονία και την ευθύνη τους.

Οι επιπτώσεις έλλειψης επαγγελματικού προσανατολισμού

Και στις δύο περιπτώσεις οι μέθοδοι είναι τυχαίες, μη επιστημονικές και άκαρπες για δύο λόγους: Οι νέοι αφ’ ενός δε γνωρίζουν τα επαγγελματικά δικαιώματα, τις εξετάσεις πιστοποίησης, το επίπεδο σπουδών στο οποίο ανήκουν και τους τρόπους ανέλιξης σε ανώτερη εκπαιδευτική κλίμακα. Αφ’ετέρου δεν έχουν διερευνήσει ούτε το φάσμα του εσωτερικού τους δυναμικού ούτε όλες τις επαγγελματικές εναλλακτικές.Οι συνέπειες είναι το 26,7% των νέων να σταματάει τις σπουδές του γιατί επέλεξε λάθος σχολή σύμφωνα με έρευνα της Φιλοσοφικής Σχολής και η ανεργία των νέων κάτω των 25 ετών να φτάνει το 39,7% σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat.

Τα στάδια του coaching επαγγελματικού προσανατολισμού

Όλα αυτά αποτρέπονται μέσα από τη διαδικασία του coaching κατά τη διάρκεια της οποίας ο νέος καταλήγει στα επαγγέλματα που επιθυμεί να ασκήσει, αφού πρώτα ερευνήσει τρεις θεματικές: τον εαυτό του, την αγορά εργασίας και τις σπουδές/ επαγγελματική κατάρτιση. Αναλυτικότερα, η πρώτη φάση της διαδικασίας επαγγελματικού προσανατολισμού (που είναι και η πιο σημαντική) επικεντρώνεται στο ατομικό προφίλ του μαθητή εξερευνώντας έξι πτυχές της προσωπικότητάς του: τις ικανότητες και τις δεξιότητές του, τα προσωπικά του χαρακτηριστικά, τις αξίες του, τα ενδιαφέροντά του και τις αποδεκτές συνθήκες εργασίας. Στη δεύτερη φάση ο μαθητής ανακαλύπτει 1432 καταγεγραμμένα επαγγέλματα και διερευνά τις μονογραφίες των επαγγελμάτων που έχει επιλέξει καταλήγοντας στα τρία επαγγέλματα που ενδιαφέρεται και μπορεί να ασκήσει. Στην τρίτη φάση (που είναι εξίσου σημαντική με την πρώτη) λαμβάνει την επαγγελματική απόφαση και εκπονεί με τη βοήθεια του coach/ συμβούλου ένα εξατομικευμένο επαγγελματικό σχέδιο που εδράζεται σ’ έναν σαφή, επιτεύξιμο, ελκυστικό και χρονικά τοποθετημένο στόχο.

Η μέθοδος του coaching επαγγελματικού προσανατολισμού

Το coaching διαθέτει ένα πλήθος τεχνικών για να οδηγήσει το νέο στην κατάλληλη επιλογή επαγγέλματος. Τα ψυχομετρικά τεστ με εργαλεία διεύρυνσης, ιεράρχησης, αξιολόγησης και οριοθέτησης , οι ελεύθερες ασκήσεις καταγραφής, τα πρακτικά μοντέλα σκέψης, ο δομημένος διάλογος και το πλούσιο πληροφοριακό υλικό για το εκπαιδευτικό σύστημα, τις σχολές και τα επαγγέλματα, είναι οι μέθοδοι που ισχυροποιούν την αποφασιστικότητα του νέου.

Η κατάλληλη τάξη για επαγγελματικό προσανατολισμό

Ο επαγγελματικός προσανατολισμός είναι μία διαδικασία δυναμική και όχι στατική και μπορεί να υλοποιηθεί σε οποιαδήποτε στιγμή της μέσης εφηβείας, αλλά και της ενήλικης ζωής.Για τους μαθητές, η τριετία του λυκείου είναι ιδανική. Σίγουρα μία ασφαλής λύση είναι η συμβουλευτική να υλοποιηθεί στη Β λυκείου μέχρι το καλοκαίρι πριν την τρίτη λυκείου ώστε η αναποφασιστικότητα και το άγχος της επιλογής σπουδών και της πρώτης δήλωσης μηχανογραφικού να μην επιμηκυνθούν και στη διάρκεια της σχολικής χρονιάς(που ούτως ή άλλως είναι στρεσογόνος). Στις περιπτώσεις όμως που το παιδί ολοκληρώνοντας την τρίτη γυμνασίου βρίσκεται σε δίλημμα για το αν θα ακολουθήσει φοίτηση σε ΕΠΑ.Λ ή ΓΕ.Λ είναι καλό να πραγματοποιηθεί εκείνο το καλοκαίρι το πρόγραμμα συμβουλευτικής.

Είναι καλό οι γονείς όταν βλέπουν ότι το παιδί τους είναι αναποφάσιστο, μπερδεμένο, αγχωμένο, δε γνωρίζει τις κλίσεις του, θεωρεί ότι δεν έχει κάποια σπουδαία και ξεχωριστή δεξιότητα και δεν έχει στόχο, να απευθύνονται σε έναν ειδικό εκπαιδευτικής και επαγγελματικής σταδιοδρομίας. Οι σπουδές δεν είναι τυχαιότητα, αλλά αυτογνωσία, οργάνωση και κρίση. Είναι σοφά τα λόγια του Thomas Moore πως «Το να βρεις το σωστό επάγγελμα είναι σαν να βρίσκεις την ψυχή σου σ’ αυτόν τον κόσμο».